Ég er fædd og uppalin í Hafnarfirði árið 1960 en á rætur að rekja til Hnjóts við Patreksfjörð í móðurætt og Stóra-Kjarrarness á Vatnsleysuströnd í föðurætt. Mamma mín heitir Sigríður Ólafsdóttir og pabbi minn Ari Benjamínsson. Það var hann sem fann upp á nafninu mínu. Mamma vildi að nafnið endaði á ey en fann engan fyrri hluta. Og kvöldið fyrir skírnina sagði pabbi: "Jæja, okkur dreymir kannski eitthvað fallegt í nótt". Svo horfðust þau í augu, dreymin á svip...

Öldutún 2 var fyrsta heimilið mitt en níu ára gömul flutti ég á Svöluhraun. Ég gekk í Öldutúnsskóla og stakk nefinu eitt annarkorn inn í fjölbrautaskólann í Flensborg áður en ég flutti til Reykjavíkur. Á þessum árum kunni ég betur við mig dansandi hringinn í kringum landið en sitjandi á hafnfirskum skólabekk. Að loknu danskennaraprófi 1982 sótti ég danstíma í New York og Los Angeles um þriggja mánaða skeið. Ég kom heim á Þorláksmessu sama ár og þegar ég hafði jafnað mig eftir jólaboðin hóf ég nám við öldungadeild MH og lauk þaðan stúdentsprófi níu árum síðar, 1992. Námið stundaði ég á kvöldin meðfram danskennslunni en á daginn vann ég ýmis störf í prentiðnaðinum; við setningu, prófarkalestur og hönnun. Næst lá leiðin í KHÍ en þaðan útskrifaðist ég 1995 sem grunnskólakennari með íslensku og sögu sem aðalgreinar. Eftir tveggja vetra kennslu í unglingadeild Langholtsskóla lét ég eftir mér að nema heimspeki einn vetur við HÍ en það hafði mig lengi langað að gera.

Eitt stórkostlegasta hlutverk mitt í lífinu fyrr og síðar er móðurhlutverkið. Ég var svo lánsöm að eignast og fá að ala upp tvo ljósgeisla, Sunnu Dís (1983) og Mána Stein (1987), sem hafa kennt mér og mótað mig sem manneskju að minnsta kosti jafn mikið og ég þau. Eflaust enn meira. Þau hafa gefið mér óendanlega mörg tækifæri til að mæta sjálfri mér, lífinu og öðru fólki á allt annan og dýpri hátt en ég hefði ella gert. Árið 1988 skildu leiðir okkar foreldra þeirra og stuttu síðar sneri ég mér að pennanum - og svo lyklaborðinu. Fyrsta kastið skrifaði ég ljóð, síðan jafnframt barna- og unglingasögur. Þetta var á Laugarnesárunum okkar. Nú skrifa ég allt mögulegt og ómögulegt sem mér dettur í hug, bæði á sænsku og íslensku.

Sumarið 1997 reyndist okkur örlagaríkt. Þá varð ég ástfangin af sænskum fjallgöngugarpi sem rataði í hóp göngufólks á Fimmvörðuhálsi. Þar sem ég hafði hug á að skrifa ýmislegt fleira en ástarbréf það sem eftir væri ævinnar dreif ég mig í könnunarleiðangur til Lundar og hreifst þegar af þessari gömlu og vinalegu litlu stórborg með þröngu hellulögðu strætin sín og blómlega akrana allt í kring. Eftir heimkomuna lagðist ég undir feld og íhugaði í tvær vikur. Svo seldi ég ísskáp, þvottavél, íbúð og bíl og flutti með börn og bækur, tölvu og kött til Svíþjóðar að vori. Síðan 4. júní 1998 hef ég verið búsett í Lundi og m.a. sótt námskeið í hagnýtri heimspeki og sænskri tungu og bókmenntum við Háskólann í Lundi.

Nú er ég í 40% kennslustöðu sem móðumálskennari í íslensku í Staffanstorps kommun. Auk þess hópast Svíar til mín á kvöldnámskeið í íslensku í Medborgarskolan og Folkuniversitetet í Lundi. Mestmegnis sit ég þó heima og skrifa - hverf inn í heim orða og mynda, hrynjandi, atburða og persóna. Þegar ég lít upp frá tölvuskjánum klappa ég íslenska hefðarkettinum Flosa eða hrek hann skelfingu lostinn út í göngutúr með því að leika á saxófóninn sem ég fékk í fertugsafmælisgjöf. Þannig hafa listir misjöfn áhrif á skepnur jarðar; tónlistin fyllir mig gleði en köttinn ógleði...

Ég læt Flosa þó ekki reka endahnútinn á spilamennskuna, til þess er hún mér alltof mikil gleðiuppspretta. Ég blæs daglega í saxófóninn. Stundum koma hljóð, stundum óhljóð. Það er dagamunur í tónlistinni rétt eins og ritlistinni, veðrinu og lífinu. Um helgar æfi ég með bílskúrsbandinu mínu. Það heitir Óld Spæs Görls. Fyrirmyndin er gamla keramikkrúsin með tignarlegu rauðu skútunni utan á og rakspíranum hans pabba innan í: Old Spice. Það er inngönguskilyrði í hljómsveitina að meðlimir annað hvort hrífist af lyktinni eða noti hana sjálfir. Afleiðingin er við Hulda Birna á altsaxófóna, hún Guðrún sem er proffs básúnuleikari og tvöfalda uppsprettan okkar hann Jonas sem ýmist bankar á píanó eða trommur. Stundum svífum við í hæstu hæðir á vængjum fallegra samhljóma, stundum hrynjum við í gólfið grenjandi af hlátri út af ömurlega hallærislegum tilburðum. Hvort tveggja veitir okkur ómælda gleði og það er líka aðalmarkmið bandsins. Hitt markmiðið er að halda vortónleika fyrir vini okkar svo þeir geti glaðst með okkur.

Já, gleði eins getur hæglega orðið ógleði annars, hvort heldur varðar tónlist, ritlist, málaralist eða matarlyst. Hvað varðar skrifin, finnst mér einmitt svo heillandi að vita til þess að ég sem rithöfundur skapa einungis helming bókarinnar sem listaverks, hinn helminginn skapa lesendur mínir með því að leggja til líf sitt, reynslu og þekkingu; allt það sem gerir að verkum að þeir skynja, túlka og upplifa hluti á þann hátt sem þeir gera. Og af því við erum stöðugt að auka við reynslu okkar og víkka sýn okkar getum við að sama skapi ekki lesið sömu bók (eða notið annarra listaverka) tvisvar á nákvæmlega sama hátt, heldur upplifum hana á annan hátt í annað skiptið og á enn annan hátt í það þriðja.

Líf mitt er áþekkt íslenskri veðráttu; allt frá öskrandi roki og grenjandi rigningu til umfaðmandi sólar og dulúðugs tungls. Það passar mér ljómandi vel því lífssýn mín býður mér að lífið sé hreyfing í kyrrstæðum tíma. Og að tíminn sé hluti af rúminu - fjórða víddin. Eflaust eru svo til enn fleiri víddir sem við mannfólkið með okkar takmarkaða skilning hvorki fáum skynjað né skilgreint enn sem komið er. Ekki nema þau örfáu eintök okkar sem stundum kallast "galdrakonur" og hafa fengið fleiri loftnet en við í vöggugjöf að nema með víddir lífsins.

Rúmtíminn eða tímarúmið er þannig farvegurinn sem við fæðumst til og lifum og hrærumst í. Og öll höfum við sömu skilyrði; jafnmarga tíma í sólarhring, jafnmarga daga í viku, vikur í ári og ár í öld. Svo er misjafnt hvað við veljum að gera við tíma okkar - og rúm. Eða eins og pabbi kenndi mér einu sinni þegar ég var erfiður unglingur: "Maður eyðir sömu krónunni bara einu sinni." Mér leiðist því sá ávani fólks að afsaka sig með því að segja að það hafi ekki tíma. Því það er ekki satt. Allir hafa jafn mikinn tíma. Fólk hefur einfaldlega valið að gera annað við tíma sinn. Sem er hið allra besta mál. Að hafa val í lífinu er ekki bara sjálfsagður réttur hvers manns, heldur er hann þar að auki dæmdur til að taka ábyrgð á lífi sínu og líðan, hamingju eða óhamingju, með því að velja. Velja hugarfar sitt og viðbrögð. Velja gleði eða sút. Skilja að það getur aldrei verið annarri manneskju eða atburði að kenna eða þakka hvernig manni líður, heldur aðeins því hvernig maður sjálfur velur að hugsa um það.

Síðustu ár hef ég velt því dálítið fyrir mér hvort ég sé tvöföld manneskja, eða kannski einmitt frekar einföld - jafnvel bara hálf. Þessar pælingar mínar spretta úr reynslu minni af því að vera útlendingur. Mér finnst ég nefnilega vera allt önnur manneskja á sænsku en íslensku. Það er eins og það opnist í mér misjöfn hólf eftir því hvort ég hugsa og tala íslensku eða sænsku. Hvort ég er meðal Íslendinga eða Svía. Stundum finnst mér ég standa ein í miðjum klæðaskáp með sænsku fötin mín hangandi á slá öðrumegin við mig og þau íslensku hinumegin. Í SKRIFBÓKINNI MINNI getur þú lesið ljóð um þegar ég stend nakin og ringluð milli hægri og vinstri og veit ekki hvað ég á að velja.

Þrátt fyrir að mér líki ágætlega að hafa íslensku veðráttuna innan í mér sakna ég hennar ekki í umhverfi mínu. Hér á Skáni er sumarið sex mánuðir, sumarhitinn að meðaltali fimm til tíu gráðum hærri en á Fróni og veðurfarið miklum mun stöðugra. Það líkar mér óneitanlega betur. Öll lönd hafa vissulega nokkuð til síns ágætis. Ég viðurkenni þannig fúslega að ég sakna tígulegra íslenskra fjalla og tindrandi jökla, kraftmikilla hvítfyssandi fossa og bylgjandi hraunbreiða. Útisundlaugarnar nefni ég ekki ógrátandi. En í staðinn fyrir þetta hefur nýja landið fært mér stóra fagurgræna laufskóga, fulla af orku, sandstrendur að sóla sig á og vötn og höf, nægilega heit að synda í. Í stað hvössu fjallstindanna hef ég mjúka hóla og hæðir, gróðursælar sveitir og búsældarlegar kýr á beit. Gróðurinn er fjölskrúðugri og litríkari og vorið er undursamleg þriggja mánaða árstíð með blómstrandi runnum og trjám um allt.

Eins og löndin hafa allir menn líka nokkuð til síns ágætis. Í fari Svía svona almennt séð sakna ég einkum tvenns sem mér finnst landar mínir ríkari af. Það fyrra er "spontanitet" sem ég vil þýða bæði með hvatvísi og ákveðnu umhugsunarleysi. Mér fellur nefnilega vel þegar fólk fær hugdettur og framkvæmir þær án þess að velta þeim of mikið fyrir sér, þegar það skipuleggur ekki um of fyrirfram heldur leyfir hugmyndunum að skipuleggja sig! Þennan sið iðka ég óspart. Ég gantast oft með að segja að Svíar hugsi fyrst og framkvæmi svo meðan Íslendingar framkvæmi fyrst og hugsi svo.

Hitt atriðið er að stundum finnst mér að hér í Svíþjóð sé fjölskyldan allt að því jafn heilög og kýrnar í Indlandi;öll fjölskyldan gerir alla skapaða hluti saman, meðan Íslendingar gera sumt bara einir og sjálfir, annað með maka sínum eða vinahópi og enn annað með börnunum. Mannskepnan er margbrotin vera og á Íslandi gætir maður þess að sinna þörfum allra þátta í sjálfum sér, því staðreyndin er sú að þótt maður sé í sambúð og eigi börn, þá er hann ekki bara fjölskyldufaðir - hann er áfram einstaklingur og vinur. Eða hvað?

Ég ætla ekki að alhæfa um heila þjóð, hvorki Svía né Íslendinga, en það sem mér finnst margir landa minna geta lært af frændum sínum Svíum er einkum þrennt. Númer eitt að leyfa öðrum að vera eins og þeir vilja sjálfir og gera ekki kröfu um að allir hugsi og séu eins. Í framhaldi af því að dæma ekki þá sem velja að fara aðrar leiðir en fjöldinn. Númer tvö að hætta að keppa við nágranna sína í áþreifanlegum lífsgæðum og fækka þess í stað vinnustundum í sólarhringnum. Þá öðlast þeir fleiri frístundir og geta gert eitthvað skemmtilegra en að vinna. Númer þrjú að prófa að skoða landakort sem eru teiknuð í öðrum löndum eða heimsálfum, því oft fæ ég á tilfinninguna að Íslendingum finnist (ennþá) að Ísland sé nafli alheimins; að þar sé allt réttast, best og merkilegast. Sannleikurinn er hins vegar sá að Ísland er hvorki merkilegra né ómerkilegra en önnur lönd heims. Önnur staðreynd er sú að fjöldi jarðarbúa hefur ekki hugmynd um að Ísland sé til og enn síður hvar í veröldinni það er staðsett!

Þennan samanburð á gamla landinu mínu og nýja, á löndum mínum og viðtökuþjóð, geri ég aðallega sjálfri mér til gamans. Samanburðurinn sýnir mér aftur og enn á ný að allir hafa eitthvað að læra af öðrum - bæði einstaklingar og þjóðir. Sú vitneskja ætti að gera okkur auðveldara og ánægjulegra að mæta öðrum manneskjum því hver kvíðir fundi þegar hann veit að allir viðstaddir eru jafn merkilegir og jafn mikils virði, að allir hafa eitthvað að kenna hver öðrum og að allir hafa eitthvað að læra af hinum?

Takk fyrir að þú last þessar línur.

UPP